Ο κανόνας λέει ότι για να γνωρίσεις έναν τόπο πρέπει να τριγυρίσεις, να τον εξερευνήσεις μεθοδικά, να περιπλανηθείς ασκόπως, να επιστρέψεις ξανά και ξανά. Υπάρχει και άλλος δρόμος. Να βρεις ένα σημείο, το σωστό σημείο, να σταθείς εκεί και να αρχίσεις να παρατηρείς.

'Βγαίνοντας' στην κορφή του Ψηλορείτη αντιλήφθηκα ότι αυτό το στρόγγυλο κομμάτι πετρώδους γης είναι ένα τέτοιο σημείο, ένα σωστό σημείο. Από εκεί ψηλά δεν βλέπεις απλά όλη την Κρήτη από τη μια άκρη στην άλλη, από τα Λευκά Όρη μέχρι τη Δίκτη, με τα δύο της πελάγη εκατέρωθεν, το Κρητικό και το Λυβικό. Μπορείς, αν είσαι παρατηρητικός, μέχρι και να καταλάβεις αυτό το τόσο ιδιαίτερο νησί, να αντιληφθείς τα πάθη της κρητικής ψυχής.
Φιλόξενη μέχρις εξαντλήσεως και εύθικτη με το παραμικρό.
Με ανοιχτούς ορίζοντες και στενές προκαταλήψεις.
Γεμάτη υψηλά ιδανικά και αναχρονιστικές ιδέες.
Βουτηγμένη στα μαύρα και πάντα έτοιμη για μαντινάδα και χορό.
Πλημμυρισμένη από χριστιανική ευλάβεια και παγανιστικές συνήθειες.
Βαθύτατα διαιρεμένη, κατακερματισμένη από τον τοπικισμό (κάθε γειτονιά, κάθε χωριό, κάθε πόλη, κάθε επαρχία, κάθε νομός, ένας άλλος κόσμος) και την ίδια στιγμή τρελή από έρωτα για το νησί, το ένα και μοναδικό.

Πλήρες οδοιπορικό στην κρητική ψυχή, από την κορφή του Ψηλορείτη; Μα είναι μια κουκίδα στο χάρτη.
Είναι ωστόσο εξαιρετικά δύσκολο να σταθεί ένας απλός άνθρωπος εκεί πάνω πέρα από λίγες ώρες, το πολύ μια δυο μέρες αν είναι καλοκαίρι. Ο δυνατός αέρας, το αδιάκοπο σφύριγμά του, οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας μεταξύ νύχτας και μέρας, το απρόσμενα δριμύ ψύχος και η κάψα του ήλιου, η ομίχλη, η έλλειψη νερού και τροφής θα τον κάνουν να επιστρέψει όσο το δυνατόν γρηγορότερα στην οργανωμένη κοινωνία, να 'ξαναμπεί' στην γη.

Γι' αυτό υπάρχουν οι ταινίες, σκέφτηκα...